Taş Plak Koleksiyonculuğu (78 Devir): En Nadir ve Değerli Türk Sanatçı Plakları
Müzik tarihinin başlangıç dönemine tanıklık eden taş plaklar (78 devirli gomalak plaklar), nostaljik ses tınıları ve tarihi belge nitelikleriyle antika müzayedelerinin en tutkulu koleksiyon alanlarından biridir. Sanat ve nostalji mirası çalışmalarımız hakkında Hakkımızda sayfamızdan bilgi alabilirsiniz. Günümüz vinil (LP) plaklarından çok farklı olan taş plaklar, özel gramofon iğneleriyle çalınır ve son derece kırılgan bir yapıya sahiptir.
1. Taş Plak (Shellac / Gomalak) Nedir?
1890’lı yıllardan 1950’lerin sonuna kadar üretilen bu plaklar vinilden değil, Güneydoğu Asya’da yaşayan bir böceğin salgısı olan “gomalak” reçinesinin kireçtaşı ve barit tozuyla karıştırılmasıyla preslenmiştir. Yere düştüğünde porselen gibi kırılan bu plakların adı bu sert ve kırılgan yapısından dolayı Türkçede “taş plak” olarak yerleşmiştir.
2. Müzayedelerde Rekor Kıran Türk Sanatçılar ve Plak Şirketleri
Osmanlı ve erken Cumhuriyet döneminde İstanbul’a gelerek kayıt yapan uluslararası plak devlerinin etiketleri koleksiyon dünyasında büyük kıymet taşır:
- Sahibinin Sesi (His Master’s Voice – HMV): Köpek Nipper figürlü ünlü etiket. Münir Nurettin Selçuk, Safiye Ayla ve Müzeyyen Senar’ın ilk dönem taş plakları.
- Odeon & Columbia: Hafız Burhan, Tamburi Cemil Bey ve Udi Hrant kayıtları. Özellikle Tamburi Cemil Bey’in taksimleri müzayedelerde nadide parçalardır.
- Sahibinin Sesi Yeşil ve Kırmızı Etiketler: Tanburi Cemil Bey’in ve Darülelhan heyetinin ilk kayıtları koleksiyonerlerin en çok aradığı serilerdir.
3. Taş Plak Koleksiyonculuğu ve Kondisyon Değerlendirmesi
Gomalak plaklarda çizik, çatlak veya iğne aşınması (grileşme) ses kalitesini doğrudan bozar. Orijinal dönem zarfı (kağıt kılıfı) ile günümüze ulaşmış, parlak siyahlığını koruyan çiziksiz nüshalar en yüksek müzayede değerine ulaşır.
